Wachtebeke 1 uitgelicht

Wachtebeke-Persynplein (Het kasteelken)

Naar aanleiding van de herinrichting van het Persynplein in het centrum van Wachtebeke werd archeologisch onderzoek uitgevoerd. Hierbij werden de restanten van ‘het kasteelken’ van Wachtebeke aangetroffen. De oudste vermelding in de historische bronnen van dit gebouw dateert uit 1584. De resultaten van de opgraving nuanceerden dit beeld met een viertal bouwfasen, waarbij de oudste terug ging tot de 13de-14de eeuw.

De 13de eeuw kenmerkt zich als een periode van intensieve cultivatie van het landschap met het ontstaan van verschillende pachthoeven en hofsteden in de omgeving van Wachtebeke. In deze context situeert zich de oudste bewoningsfase op het Persynplein. Getuige hiervan zijn de restanten van bakstenen funderingen, afkomstig van een rechthoekig gebouw met zijden van 10 bij 14 meter. Het gebouw bevindt zich op een opgehoogd terrein, omgeven door een walgracht. Opmerkelijk is de aanwezigheid van een houtskoolrijk puinpakket waarmee deze oudste resten zijn afgedekt. Dit zou kunnen wijzen op een brand die het verlaten van het gebouw noodzaakte.

Uit historische bronnen vernemen we dat het terrein in de 16de eeuw eigendom is van de familie Stoppelaere. De site doet nu hoogstwaarschijnlijk dienst als buitengoed waarbij alle omliggende percelen verpacht zijn. Het nieuwe gebouw is gedeeltelijk opgericht op de funderingen van zijn voorganger, maar is vermoedelijk een stuk minder imposant. Binnen de walgracht vinden we nog de resten terug van een sober ingerichte kelderruimte, een trappenhuis en een bakstenen waterput.

Vanaf het midden van de 17de eeuw komt het goed in bezit van de familie de Peneranda. Het wordt nu eens omschreven als een ‘casteel met wallen’, dan weer als een ‘hoveken’. De historische bronnen geven alvast geen uitsluitsel omtrent de ingrijpende veranderingen in archeologisch opzicht. Het centrale gebouw wordt nu immers voorgoed verlaten en vervangen door een lange, rechthoekige constructie (21 x 8 meter). Ook de overige inrichting van de walgrachtsite ondergaat opmerkelijke wijzigingen. De walgracht wordt aanzienlijk versmald en voorzien van een bruggenhoofd, langs elke zijde geflankeerd door een ronde toren.

Vanaf het einde van de 18de eeuw tot midden 20ste eeuw wisselt het gebouw erg regelmatig van eigenaar. De archeologische restanten getuigen ook van bijzonder weinig structurele veranderingen op het terrein en aan de gebouwen.

Een unieke vondst is een 17de-eeuwse ivoren zakzonnewijzer van Duitse makelij. Het object is tweeledig waarbij de binnenzijde versierd is met lijnen, cirkels, Romeinse en Arabische cijfers. Gelijkaardige exemplaren werden aangetroffen in Oostende en Nijmegen.

Wachtebeke 2